Unutkanlık zaman zaman herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Ancak unutkanlık günlük yaşamı etkilemeye başladığında ve zamanla ilerlediğinde altta yatan önemli bir hastalık söz konusu olabilir. Alzheimer hastalığı, özellikle ileri yaşlarda görülen, hafıza ve düşünme becerilerini giderek bozan ilerleyici bir beyin hastalığıdır.
Alzheimer yalnızca unutkanlıktan ibaret değildir. Hastalık ilerledikçe kişinin konuşma, karar verme, yön bulma, günlük işlerini yapabilme ve sosyal ilişkilerini sürdürebilme yetileri de etkilenebilir. Erken tanı sayesinde hastalığın seyri daha yakından takip edilebilir ve yaşam kalitesini desteklemeye yönelik tedavi planlaması yapılabilir.
Alzheimer Hastalığı Nedir?
Alzheimer hastalığı, beynin sinir hücrelerinde zamanla hasar oluşturan ilerleyici bir demans (bunama) türüdür. Demans; hafıza, düşünme, öğrenme ve günlük yaşam aktivitelerinde bozulmaya yol açan hastalıkların genel adıdır. Alzheimer ise demansın en yaygın nedenidir.
Alzheimer Hastalığı Neden Olur?
Alzheimer hastalığının kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Araştırmalar, hastalığın genetik, çevresel ve yaşam tarzına bağlı birçok faktörün bir araya gelmesiyle gelişebileceğini göstermektedir.
En sık görülen risk faktörleri şunlardır:
- İleri yaş
- Ailede Alzheimer öyküsü
- Genetik yatkınlık
- Yüksek tansiyon
- Diyabet
- Obezite
- Fiziksel hareketsizlik
- Sosyal izolasyon
- Uyku bozuklukları
- Kalp ve damar hastalıkları
Bu faktörlerin bulunması mutlaka Alzheimer gelişeceği anlamına gelmez. Ancak riskin artmasına katkıda bulunabilir.
Alzheimer Belirtileri Nelerdir?
Alzheimer belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Hastalık genellikle yavaş ilerler ve ilk dönemlerde belirtiler hafif olabilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yakın zamanda yaşanan olayları unutma
- Aynı soruları tekrar tekrar sorma
- Eşyaların yerini sık sık unutma
- Tarihleri karıştırma
- Yön bulmada zorlanma
- Kelime bulmakta güçlük çekme
- Plan yapma ve problem çözmede zorlanma
- Günlük işleri yaparken zorlanma
- Karar verme becerisinde azalma
- Ruh halinde değişiklikler
- İçe kapanma
- Şüphecilik
- Kişilik değişiklikleri
Hangi Durumlarda Acil Değerlendirme Gerekir?
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Ani gelişen bilinç değişikliği
- Konuşma bozukluğu
- Felç belirtileri
- Şiddetli davranış değişiklikleri
- Düşme sonrası bilinç kaybı
Alzheimer Nasıl Teşhis Edilir?
Alzheimer tanısı yalnızca unutkanlığa bakılarak konulmaz. Tanı sürecinde ayrıntılı değerlendirme yapılır.
Tanıda kullanılabilecek yöntemler şunlardır:
- Ayrıntılı hasta öyküsü
- Fizik muayene
- Nörolojik değerlendirme
- Hafıza testleri
- Kan testleri
- Manyetik Rezonans (MR)
- Bilgisayarlı Tomografi (BT)
- Gerektiğinde ileri görüntüleme yöntemleri
- Psikolojik değerlendirmeler
Bu incelemeler sayesinde unutkanlığa neden olabilecek diğer hastalıklar da araştırılır.
Alzheimer Tedavisi Nasıl Yapılır?
Günümüzde Alzheimer hastalığını tamamen ortadan kaldıran kesin bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak uygun tedavi ve takip ile belirtilerin kontrol altına alınması ve hastanın yaşam kalitesinin desteklenmesi hedeflenebilir.
Tedavi planı hastanın yaşına, hastalığın evresine ve genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Tedavi seçenekleri arasında şunlar yer alabilir:
- İlaç tedavileri
- Hafıza destekleyici uygulamalar
- Bilişsel egzersizler
- Düzenli fiziksel aktivite
- Sağlıklı beslenme
- Uyku düzeninin sağlanması
- Psikolojik destek
- Aile eğitimi
- Düzenli doktor kontrolleri
İleri evrelerde bakım planlaması ve multidisipliner yaklaşım önem kazanır.
Alzheimer Nasıl Önlenebilir?
Alzheimer her zaman önlenemese de bazı yaşam tarzı alışkanlıkları riskin azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Koruyucu öneriler:
- Düzenli egzersiz yapmak
- Akdeniz tipi beslenmek
- Sigaradan uzak durmak
- Tansiyon ve diyabet kontrolünü sağlamak
- Düzenli uyumak
- Kitap okumak
- Yeni hobiler edinmek
- Sosyal yaşamı aktif tutmak
- Bulmaca ve zihinsel aktiviteler yapmak
- Düzenli sağlık kontrollerini aksatmamak
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde Nöroloji uzmanına başvurulması önerilir:
- Günlük yaşamı etkileyen unutkanlık
- Yakınlarını tanımakta zorlanma
- Yolunu kaybetme
- Sürekli aynı soruları sorma
- Davranış değişiklikleri
- Konuşmada belirgin bozulma
- Planlama becerisinde azalma
- Kendi bakımını yapmakta zorlanma
Erken değerlendirme, hastalığın yönetimi açısından önem taşır.
OFM Antalya’da Tanı ve Tedavi
OFM Antalya Hastanesi’nde ilgili branş hekimleri tarafından hastaların tanı, tedavi ve takip süreçleri güncel tıbbi yaklaşımlar doğrultusunda değerlendirilmektedir. Alzheimer hastalığı hakkında daha fazla bilgi almak ve size en uygun değerlendirme sürecini öğrenmek için OFM Antalya Hastanesi’nin nöroloji birimiyle birimiyle iletişime geçin.
Sık Sorulan Sorular
Alzheimer ile demans aynı hastalık mıdır?
Hayır. Demans, hafıza ve bilişsel işlevlerde bozulmaya neden olan hastalıkların genel adıdır. Alzheimer ise demansın en yaygın nedenidir.
Alzheimer ilk belirtisi nedir?
En sık görülen ilk belirti yakın zamanda yaşanan olayların unutulmasıdır.
Alzheimer hangi yaşta başlar?
Çoğunlukla 65 yaşından sonra görülür. Daha erken yaşlarda başlayan nadir tipleri de bulunmaktadır.
Alzheimer kalıtsal mıdır?
Bazı genetik faktörler riski artırabilir. Ancak her Alzheimer hastalığı kalıtsal değildir.
Alzheimer tamamen iyileşir mi?
Günümüzde hastalığı tamamen ortadan kaldıran kesin bir tedavi bulunmamaktadır. Tedavi belirtilerin yönetilmesine yardımcı olabilir.
Alzheimer hastaları yalnız yaşayabilir mi?
Hastalığın evresine göre değişir. Erken dönemde bazı hastalar bağımsız yaşayabilirken ilerleyen dönemlerde desteğe ihtiyaç duyabilirler.
Alzheimer önlenebilir mi?
Kesin olarak önlenemese de sağlıklı yaşam alışkanlıkları riskin azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Alzheimer için hangi bölüme gidilir?
Alzheimer şüphesi bulunan kişiler öncelikle Nöroloji bölümüne başvurmalıdır. Gerekli durumlarda Geriatri, Psikiyatri ve diğer ilgili branşlarla birlikte multidisipliner değerlendirme yapılabilir.
