Astım Nedir?
Astım, hava yollarının kronik (uzun süreli) iltihaplanması sonucu gelişen ve nefes almayı zorlaştırabilen yaygın bir solunum yolu hastalığıdır. Hava yolları çeşitli tetikleyicilere karşı normalden daha hassas hale gelir ve bunun sonucunda daralma meydana gelir. Bu durum nefes darlığı, öksürük, hırıltılı solunum ve göğüste sıkışma hissi gibi belirtilere yol açabilir.
Astım her yaşta görülebilse de çocukluk çağında daha sık tanı alır. Ancak erişkinlerde de ilk kez ortaya çıkabilir. Erken tanı, düzenli takip ve uygun tedavi ile hastaların büyük bir kısmı günlük yaşamını aktif şekilde sürdürebilir.
Astım Neden Olur?
Astımın tek bir nedeni bulunmaz. Genetik yatkınlık ile çevresel faktörlerin birlikte etkili olduğu düşünülmektedir.
Astım gelişiminde rol oynayabilecek başlıca nedenler şunlardır:
-
Ailede astım öyküsünün bulunması
-
Polen alerjisi
-
Ev tozu akarları
-
Küf mantarları
-
Hayvan tüyleri
-
Sigara kullanımı
-
Pasif sigara dumanına maruz kalmak
-
Hava kirliliği
-
Solunum yolu enfeksiyonları
-
Mesleki kimyasal maddelere maruz kalma
-
Obezite
-
Yoğun stres
Risk Faktörleri
Astım gelişme riskini artırabilecek durumlar şunlardır:
-
Çocukluk çağında sık geçirilen solunum yolu enfeksiyonları
-
Alerjik rinit
-
Egzama
-
Erken yaşta sigara dumanına maruz kalmak
-
Aşırı hava kirliliği bulunan bölgelerde yaşamak
Astım Belirtileri Nelerdir?
Astım belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalarda hafif seyrederken bazı kişilerde ataklar daha şiddetli olabilir.
En sık görülen belirtiler:
-
Nefes darlığı
-
Hırıltılı solunum
-
Uzun süren öksürük
-
Özellikle gece artan öksürük
-
Egzersiz sırasında nefes darlığı
-
Göğüste baskı hissi
-
Göğüste sıkışma
-
Hızlı yorulma
Belirtiler;
-
Polen mevsiminde
-
Soğuk havalarda
-
Egzersiz sonrasında
-
Solunum yolu enfeksiyonlarında
-
Sigara dumanına maruz kalındığında artabilir.
Hangi Durumlarda Acil Değerlendirme Gerekir?
Aşağıdaki belirtiler varsa zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
-
Konuşmayı zorlaştıracak düzeyde nefes darlığı
-
Dudaklarda morarma
-
İnhaler ilaca rağmen rahatlayamama
-
Şiddetli göğüs sıkışması
-
Bilinç bulanıklığı
Astım Nasıl Teşhis Edilir?
Astım tanısı; hastanın şikayetleri, fizik muayene ve solunum fonksiyon testleri birlikte değerlendirilerek konulur.
Tanıda kullanılabilecek yöntemler:
-
Ayrıntılı hasta öyküsü
-
Fizik muayene
-
Solunum fonksiyon testi (Spirometri)
-
Peak Flow ölçümü
-
Alerji testleri
-
Kan testleri
-
Akciğer grafisi
-
Gerektiğinde ileri solunum testleri
Astım Tedavisi Nasıl Yapılır?
Astım tedavisinin amacı belirtileri kontrol altına almak, atakları azaltmak ve yaşam kalitesini artırmaktır.
Tedavi planı kişiye özel olarak düzenlenir.
Başlıca tedavi yöntemleri şunlardır:
İlaç Tedavisi
-
Kontrol edici inhaler ilaçlar
-
Bronş genişletici ilaçlar
-
Gerektiğinde kortikosteroid tedavileri
-
Alerjiye yönelik tedaviler
-
Uygun hastalarda biyolojik ilaçlar
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
-
Sigaradan uzak durmak
-
Düzenli egzersiz yapmak
-
Sağlıklı beslenmek
-
İdeal kiloyu korumak
-
Tetikleyicilerden kaçınmak
-
Düzenli doktor kontrolüne gitmek
Takip Süreci
Astım kronik bir hastalık olduğu için düzenli takip önemlidir. Tedavi planı belirli aralıklarla gözden geçirilerek hastanın mevcut durumuna göre güncellenebilir.
Astım Nasıl Önlenebilir?
Astım tamamen önlenemese de atakların görülme sıklığı azaltılabilir.
Koruyucu öneriler:
-
Sigara kullanılmamalıdır.
-
Pasif sigara dumanından kaçınılmalıdır.
-
Ev düzenli havalandırılmalıdır.
-
Toz ve küf oluşumu azaltılmalıdır.
-
Polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde gerekli önlemler alınmalıdır.
-
Solunum yolu enfeksiyonlarından korunulmalıdır.
-
Düzenli egzersiz yapılmalıdır.
-
İlaçlar hekim önerisine uygun kullanılmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması önerilir:
-
Sürekli devam eden öksürük
-
Tekrarlayan nefes darlığı
-
Hırıltılı solunum
-
Gece uykudan uyandıran öksürük
-
Egzersiz sırasında nefes almada zorlanma
Acil Başvuru Gerektiren Durumlar
-
Şiddetli nefes darlığı
-
Morarma
-
Göğüs ağrısı ile birlikte nefes alamama
-
Kullanılan ilaca rağmen düzelmeyen atak
OFM Antalya’da Astım Tanı ve Tedavisi
OFM Antalya Hastanesi’nde ilgili branş hekimleri tarafından hastaların tanı, tedavi ve takip süreçleri güncel tıbbi yaklaşımlar doğrultusunda değerlendirilmektedir. Astım hakkında daha fazla bilgi almak ve size en uygun tedavi seçeneklerini öğrenmek için OFM Antalya Hastanesi’nin göğüs hastalıkları birimiyle iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Astım tamamen iyileşir mi?
Astım kronik bir hastalıktır. Uygun tedavi ve düzenli takip ile belirtiler uzun süre kontrol altında tutulabilir.
Astım bulaşıcı mıdır?
Hayır. Astım enfeksiyon hastalığı değildir ve kişiden kişiye bulaşmaz.
Astım genetik midir?
Aile öyküsü bulunan kişilerde astım gelişme riski daha yüksektir. Ancak tek başına genetik faktörler hastalığın ortaya çıkması için yeterli değildir.
Astım hastaları spor yapabilir mi?
Evet. Doktor önerileri doğrultusunda uygun egzersizler yapılabilir. Düzenli fiziksel aktivite birçok hastada fayda sağlayabilir.
Astım atağı nasıl anlaşılır?
Ani başlayan nefes darlığı, hırıltılı solunum, öksürük ve göğüste sıkışma hissi astım atağını düşündürebilir.
Astımı tetikleyen yiyecekler var mı?
Her hastada aynı olmasa da bazı kişilerde katkı maddeleri veya alerjiye neden olan besinler belirtileri artırabilir.
Astım çocuklarda görülür mü?
Evet. Astım çocukluk çağında en sık görülen kronik hastalıklardan biridir.
Astım hastaları sigara kullanabilir mi?
Hayır. Sigara ve elektronik sigara hava yollarını tahriş ederek belirtilerin kötüleşmesine ve atak riskinin artmasına neden olabilir.
