Kolesterol Nedir?

Kolesterol, vücudun normal şekilde çalışabilmesi için ihtiyaç duyduğu yağ benzeri bir maddedir. Hücre zarlarının yapısında bulunur, hormonların ve D vitamininin üretiminde görev alır. Kolesterolün belirli bir düzeyde olması sağlıklıdır; ancak kandaki seviyesinin normal sınırların üzerine çıkması kalp ve damar hastalıkları açısından önemli bir risk oluşturabilir.

Kolesterolün büyük bölümü karaciğer tarafından üretilirken, bir kısmı tüketilen besinlerden alınır. Özellikle doymuş yağ ve trans yağ içeriği yüksek besinlerin sık tüketilmesi, hareketsiz yaşam tarzı ve bazı genetik faktörler kolesterol düzeyinin yükselmesine neden olabilir.

Yüksek kolesterol çoğu zaman belirti vermeden ilerlediği için düzenli sağlık kontrolleri erken tanı açısından önem taşır.

Kolesterol Neden Olur?

Kolesterol yüksekliğinin gelişiminde birçok faktör rol oynayabilir. Bazı kişilerde genetik yatkınlık ön plandayken, bazı kişilerde yaşam tarzı alışkanlıkları belirleyici olabilir.

En yaygın nedenler şunlardır:

• Doymuş yağdan zengin beslenme
• Trans yağ tüketimi
• Hareketsiz yaşam
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Diyabet
• Hipotiroidi
• Böbrek hastalıkları
• Ailevi hiperkolesterolemi (genetik kolesterol yüksekliği)
• İleri yaş

Bazı ilaçlar da kolesterol seviyelerinde değişikliğe neden olabilir. Bu nedenle kullanılan ilaçların doktor kontrolünde değerlendirilmesi önemlidir.

Kolesterol Belirtileri Nelerdir?

Yüksek kolesterol genellikle uzun yıllar hiçbir belirti oluşturmaz. Bu nedenle “sessiz ilerleyen” sağlık sorunlarından biri olarak kabul edilir.

Kolesterol yüksekliğinde görülebilecek dolaylı belirtiler şunlar olabilir:

• Göğüs ağrısı
• Eforla nefes darlığı
• Bacaklarda dolaşım bozukluğu
• Kolay yorulma
• Kalp damar hastalıklarının gelişmesi
• İnme (felç) riskinde artış

Bazı kalıtsal kolesterol hastalıklarında ise;

• Göz kapaklarında sarı yağ birikintileri
• Tendonlarda yağ birikimi
• Kornea çevresinde beyaz halka oluşumu

görülebilir.

Hangi Durumlarda Acilen Doktora Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir:

• Şiddetli göğüs ağrısı
• Ani nefes darlığı
• Kol veya bacakta güç kaybı
• Konuşma bozukluğu
• Yüzde ani asimetri

Bu belirtiler kalp krizi veya inme gibi ciddi durumların işareti olabilir.

Kolesterol Nasıl Teşhis Edilir?

Kolesterol tanısı, hastanın öyküsü ve fizik muayenesinin ardından yapılan kan testleri ile konulur.

Tanıda kullanılan yöntemler şunlardır:

• Fizik muayene
• Lipid profili (kan yağları testi)
• Total kolesterol ölçümü
• LDL kolesterol
• HDL kolesterol
• Trigliserid düzeyi
• Gerektiğinde karaciğer ve tiroit fonksiyon testleri

Doktor, kişinin yaşı, ek hastalıkları ve kalp-damar hastalığı riskini birlikte değerlendirerek tedavi planını oluşturur.

Kolesterol Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kolesterol tedavisi kişiye özel planlanır. Amaç yalnızca kolesterol değerlerini düşürmek değil, aynı zamanda kalp ve damar hastalıkları riskini azaltmaktır.

Tedavi seçenekleri arasında şunlar yer alabilir:

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

• Akdeniz tipi beslenme
• Düzenli egzersiz
• İdeal kiloya ulaşılması
• Sigaranın bırakılması
• Alkol tüketiminin sınırlandırılması

İlaç Tedavisi

Yaşam tarzı değişikliklerinin yeterli olmadığı durumlarda doktor tarafından kolesterol düşürücü ilaçlar önerilebilir. Kullanılacak ilacın türü kişinin risk durumuna göre belirlenir.

Tedavi sürecinde ilaçların düzenli kullanılması ve kontrol testlerinin aksatılmaması önemlidir.

Kolesterol Nasıl Önlenebilir?

Kolesterol yüksekliği her zaman tamamen önlenemese de risk önemli ölçüde azaltılabilir.

Korunmak için şu öneriler uygulanabilir:

• Sebze ve meyve ağırlıklı beslenin.
• Liften zengin gıdaları tercih edin.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Sigara kullanmayın.
• Düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırın.
• Tansiyon ve diyabetinizi kontrol altında tutun.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda bir sağlık kuruluşuna başvurmanız önerilir:

• Kolesterol değerleriniz yüksek çıktıysa
• Ailenizde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa
• Diyabet veya hipertansiyonunuz bulunuyorsa
• Göğüs ağrısı ya da eforla nefes darlığınız oluyorsa
• Düzenli kontrol zamanı geldiyse

OFM Antalya’da Tanı ve Tedavi

OFM Antalya Hastanesi’nde ilgili branş hekimleri tarafından hastaların tanı, tedavi ve takip süreçleri güncel tıbbi yaklaşımlar doğrultusunda değerlendirilmektedir. Kolesterol hakkında daha fazla bilgi almak ve size uygun değerlendirme süreci hakkında bilgi edinmek için OFM Antalya Hastanesi’nin Kardiyoloji  birimiyle  iletişime geçin.

Sık Sorulan Sorular

Kolesterol tam olarak nedir?

Kolesterol, hücrelerin yapısında bulunan ve hormon üretimi gibi birçok önemli görevi olan yağ benzeri bir maddedir. Kandaki seviyesinin yükselmesi kalp ve damar hastalıkları riskini artırabilir.

LDL kolesterol neden kötü kolesterol olarak adlandırılır?

LDL kolesterol, damar duvarında birikerek damar sertliğine yol açabildiği için “kötü kolesterol” olarak adlandırılır.

HDL kolesterol neden önemlidir?

HDL kolesterol, fazla kolesterolün karaciğere taşınmasına yardımcı olur. Bu nedenle damar sağlığını koruyucu etkisi nedeniyle “iyi kolesterol” olarak bilinir.

Kolesterol yüksekliği belirti verir mi?

Çoğu kişide uzun süre hiçbir belirti oluşturmaz. Genellikle rutin kan tahlilleri sırasında fark edilir.

Kolesterol sadece kilolu kişilerde mi görülür?

Hayır. Genetik yatkınlık, hormonal hastalıklar ve yaşam tarzı gibi nedenlerle normal kilodaki kişilerde de yüksek kolesterol görülebilir.

Kolesterolü düşürmek için sadece diyet yeterli midir?

Bazı kişilerde sağlıklı beslenme ve egzersiz yeterli olabilir. Ancak yüksek risk grubundaki bireylerde doktor önerisiyle ilaç tedavisi de gerekebilir.

Kolesterol hangi bölüm tarafından değerlendirilir?

Kolesterol yüksekliği; İç Hastalıkları (Dahiliye), Kardiyoloji ve gerektiğinde Endokrinoloji uzmanları tarafından değerlendirilebilir.

Kolesterol testi aç karnına mı yapılmalıdır?

Bazı durumlarda açlık gerekebilir. Güncel uygulamalarda açlık gerekmeyen lipid testleri de kullanılabilmektedir. Test öncesinde doktorunuzun veya laboratuvarın önerilerine uyulmalıdır.