Ürtiker, halk arasında kurdeşen olarak bilinen, ciltte aniden ortaya çıkan kaşıntılı, kızarık ve kabarık döküntülerle seyreden bir durumdur. Döküntüler vücudun farklı bölgelerinde görülebilir ve çoğu zaman kısa süre içinde kaybolup başka bir bölgede yeniden ortaya çıkabilir. Ürtiker tek başına görülebileceği gibi bazı kişilerde cilt altında gelişen anjiyoödem adı verilen şişliklerle birlikte de ortaya çıkabilir.
Ürtiker Nedir?
Ürtiker, ciltte bulunan bazı bağışıklık hücrelerinin histamin ve benzeri maddeleri salgılaması sonucunda gelişen bir cilt reaksiyonudur. Histamin, damarların geçirgenliğini artırarak ciltte kızarıklık, kabarıklık ve kaşıntıya neden olabilir.
Ürtikerin en belirgin özelliği, ciltte oluşan kabarıklıkların genellikle 24 saat içinde iz bırakmadan gerilemesidir. Ancak yeni döküntüler ortaya çıkabileceği için hastanın şikâyetleri daha uzun süre devam edebilir.
Ürtiker Belirtileri Nelerdir?
Ürtiker belirtileri kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yoğun kaşıntı
- Ciltte pembe, kırmızı veya cilt renginde kabarık plaklar
- Aniden ortaya çıkan döküntüler
- Döküntülerin vücudun farklı bölgelerine yayılması
- Kısa süre içerisinde kaybolan ve yeniden oluşan kabarıklıklar
- Göz çevresi, dudak, el veya ayaklarda şişlik
- Bazı hastalarda anjiyoödem
Anjiyoödem, cildin daha derin tabakalarında oluşan şişliktir. Özellikle dudak, göz çevresi, dil veya boğaz bölgesinde ortaya çıktığında ciddi bir alerjik reaksiyonun parçası olabilir.
Ürtiker Neden Olur?
Ürtikerin nedeni her hastada aynı değildir. Özellikle kısa süreli, yani akut ürtikerde bazı tetikleyiciler belirlenebilir.
Ürtikeri tetikleyebilen faktörler arasında:
- Bazı yiyecekler
- İlaçlar
- Böcek sokmaları
- Viral veya diğer enfeksiyonlar
- Isı ve soğuk
- Terleme ve egzersiz
- Cilde uygulanan basınç veya sürtünme
- Stres
- Bazı fiziksel uyaranlar
yer alabilir.
Özellikle kronik ürtikerde belirgin bir neden bulmak her zaman mümkün değildir. Kronik ürtikerin mutlaka belirli bir yiyecek alerjisinden kaynaklandığı düşünülmemelidir. Bu nedenle tekrarlayan şikâyetlerde hekimin değerlendirmesi önemlidir.
Ürtiker Tanısı Nasıl Konur?
Ürtiker tanısında öncelikle hastanın şikâyetlerinin özellikleri ve tıbbi öyküsü değerlendirilir. Döküntülerin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, hangi bölgelerde görüldüğü, kullanılan ilaçlar, geçirilen enfeksiyonlar ve olası tetikleyiciler tanısal değerlendirmede yol gösterici olabilir.
Gerekli görüldüğünde kan testleri veya alerji değerlendirmeleri yapılabilir. Ancak özellikle kronik ürtikerde her hastaya aynı testlerin uygulanması gerekmez; incelemeler hastanın öyküsü ve muayene bulgularına göre planlanır.
Ürtiker Nasıl Tedavi Edilir?
Ürtiker tedavisinin amacı kaşıntı ve döküntüleri kontrol altına almak, hastanın yaşam kalitesini etkileyen şikâyetleri azaltmak ve varsa tetikleyicileri belirlemektir.
Tedavi yaklaşımı hastalığın türüne, belirtilerin şiddetine ve eşlik eden bulgulara göre değişebilir. Antihistaminikler, yani histaminin etkisini azaltan ilaçlar, ürtiker tedavisinde sıklıkla kullanılan ilaç gruplarındandır. İlaç seçimi ve doz düzenlemesi hekim tarafından yapılmalıdır.
Kronik ürtikerde standart yaklaşımlarla yeterli kontrol sağlanamadığında dermatoloji veya alerji ve immünoloji uzmanı farklı tedavi seçeneklerini değerlendirebilir.
Hastaların kendi kendine ilaç başlatması, doz değiştirmesi veya uzun süre kullanması yerine hekim değerlendirmesiyle ilerlemesi önemlidir.
Ürtiker Ne Zaman Acil Durumdur?
Ürtiker her zaman ciddi bir tablo anlamına gelmez. Ancak döküntüye nefes darlığı, boğazda daralma veya şişme, dilde şişme, yutma güçlüğü, baş dönmesi, bayılma ya da tansiyon düşüklüğü gibi belirtiler eşlik ediyorsa ciddi alerjik reaksiyon, yani anafilaksi, söz konusu olabilir.
Bu belirtilerden biri ortaya çıktığında beklemeden Acil Servise başvurulmalıdır. Özellikle gıda tüketimi, ilaç kullanımı veya böcek sokmasının ardından bu tür belirtilerin gelişmesi acil değerlendirme gerektirir.
Ürtikeri Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?
Ürtiker yaşayan kişilerin öncelikle kendilerinde döküntüyü tetiklediğini düşündükleri faktörleri gözlemlemesi faydalı olabilir. Ancak özellikle kronik ürtikerde gereksiz şekilde çok sayıda gıdayı beslenmeden çıkarmak doğru bir yaklaşım olmayabilir.
Doktor önerisi doğrultusunda:
- Belirtilerin ne zaman başladığı takip edilebilir.
- Kullanılan ilaçlar ve yeni başlanan ürünler not edilebilir.
- Döküntü ortaya çıktığında fotoğraf çekilebilir.
- Daha önce benzer ataklara neden olduğu düşünülen tetikleyiciler hekime aktarılabilir.
- Hekim tarafından önerilen ilaçlar belirtilen şekilde kullanılabilir.
Ürtiker bulaşıcı bir hastalık değildir.
OFM Antalya Hastanesi’nde Tanı ve Tedavi
Ürtiker şikâyetleri için öncelikle Dermatoloji (Cildiye) bölümüne başvurulabilir. Tekrarlayan veya alerjik bir tetikleyiciden şüphelenilen durumlarda Alerji ve İmmünoloji değerlendirmesi de gerekebilir.
OFM Antalya Hastanesi’nde ürtiker şikâyetlerinin değerlendirilmesi sırasında hastanın belirtileri, süresi, olası tetikleyicileri ve eşlik eden bulguları birlikte ele alınarak uygun tıbbi değerlendirme planlanabilir.
Ürtiker Hastalığı hakkında daha fazla bilgi almak ve size en uygun tedavi seçeneklerini öğrenmek için OFM Antalya Hastanesi’nin dermatoloji birimiyle iletişime geçin.
Ürtiker Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ürtiker ile kurdeşen aynı şey midir?
Evet. Ürtiker, halk arasında kurdeşen olarak adlandırılan aynı cilt reaksiyonudur. Genellikle kaşıntılı, kızarık ve kabarık döküntüler şeklinde ortaya çıkar.
Ürtiker neden sürekli tekrarlar?
Ürtikerin tekrarlamasının nedeni kişiden kişiye değişir. Akut ürtikerde enfeksiyon, ilaç, gıda veya fiziksel tetikleyiciler rol oynayabilir. Kronik ürtikerde ise belirgin bir tetikleyici her zaman bulunamayabilir.
Ürtiker alerji midir?
Ürtiker bazı kişilerde alerjik reaksiyonla ilişkili olabilir ancak her ürtiker alerji kaynaklı değildir. Özellikle kronik ürtikerde belirli bir alerjen saptanamayabilir. Bu nedenle alerji testlerinin gerekip gerekmediğine hekim karar vermelidir.
Ürtiker ne kadar sürede geçer?
Ürtikerin tek tek döküntüleri çoğunlukla 24 saat içinde geriler ve ciltte iz bırakmaz. Bununla birlikte yeni döküntüler ortaya çıkabileceğinden hastanın şikâyetleri daha uzun sürebilir. Belirtilerin 6 haftadan uzun sürmesi kronik ürtiker açısından değerlendirilir.
Ürtiker için hangi doktora gidilir?
Ürtiker şikâyetlerinde Dermatoloji (Cildiye) bölümüne başvurulabilir. Şikâyetlerin tekrarlaması, alerjik bir tetikleyiciden şüphelenilmesi veya anjiyoödem gibi bulguların eşlik etmesi durumunda Alerji ve İmmünoloji değerlendirmesi de gündeme gelebilir.