Zona; ağrılı döküntülerle seyreden, yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen viral bir enfeksiyondur. Bazı kişilerde döküntüler geçmesine rağmen aylarca sürebilen sinir ağrıları gelişebilir. Bu nedenle korunma yöntemleri arasında zona aşısı önemli bir yere sahiptir.
Çocukluk döneminde suçiçeği geçiren birçok kişi, hastalığı tamamen atlattığını düşünür. Oysa suçiçeğine neden olan Varicella Zoster Virüsü (VZV), iyileştikten sonra vücuttan tamamen kaybolmaz. Sinir köklerinde yıllarca sessiz şekilde kalabilir ve bağışıklık sisteminin zayıfladığı dönemlerde yeniden aktifleşerek zona (Herpes Zoster) hastalığına yol açabilir.
Bu yazıda zona hastalığı, risk faktörleri, aşı hakkında merak edilenler ve kimlerin aşı yaptırmasının önerildiği hakkında güncel bilgiler bulabilirsiniz.
Zona Nedir?
Zona, çocukluk çağında geçirilen suçiçeğine neden olan virüsün yıllar sonra yeniden aktifleşmesiyle ortaya çıkan viral bir hastalıktır.
Virüs uzun yıllar sinir dokusunda sessiz kalabilir. Yaşın ilerlemesi, bağışıklık sisteminin zayıflaması veya bazı kronik hastalıklar nedeniyle yeniden aktif hale geldiğinde zona gelişebilir.
Hastalık çoğunlukla;
- Vücudun tek tarafında görülen ağrılı döküntüler,
- Yanma hissi,
- Batma ve karıncalanma,
- Şiddetli sinir ağrısı ile kendini gösterir.
Zona Neden Olur?
Zona, dışarıdan bulaşan yeni bir enfeksiyon değildir.
Çocukluk döneminde geçirilen suçiçeği sonrasında virüs sinir hücrelerinde yaşamını sürdürmeye devam eder. Bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla birlikte tekrar aktifleşerek zona hastalığını oluşturur.
Riski artırabilecek durumlar arasında şunlar yer alır:
- Yoğun stres ve bazı kronik hastalıklar
- 50 yaş ve üzerinde olmak
- Diyabet hastalığı
- Kanser tedavisi görmek
- Organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı
- HIV gibi bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar
- Uzun süre kortizon tedavisi kullanılması
Zona Belirtileri Nelerdir?
Zona belirtileri kişiden kişiye değişebilse de en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Vücudun tek tarafında ağrı
- Yanma ve batma hissi
- Su dolu kabarcıklar
- Kızarıklık
- Kaşıntı
- Hassasiyet
- Ateş ve halsizlik
- Baş ağrısı
Döküntüler genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Ancak bazı hastalarda ağrı uzun süre devam edebilir.
Zona Aşısı Nedir?
Zona aşısı, Herpes Zoster hastalığına ve hastalığın en önemli komplikasyonlarından biri olan postherpetik nevraljiye karşı korunmayı amaçlayan bir aşıdır.
Aşı, bağışıklık sistemini güçlendirerek virüsün yeniden aktifleşme riskini azaltmaya yardımcı olur.
Tam koruma sağlamasa da hastalığın görülme olasılığını ve gelişebilecek komplikasyonları önemli ölçüde azaltabilir.
Zona Aşısı Kimlere Önerilir?
Güncel öneriler doğrultusunda zona aşısı özellikle aşağıdaki kişiler için değerlendirilmektedir:
- 50 yaş ve üzerindeki yetişkinler
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
- Organ nakli yapılan bireyler
- Kanser tedavisi gören hastalar
- Uzun süre bağışıklık baskılayıcı ilaç kullananlar
- Diyabet hastaları
- Daha önce zona geçirmiş yetişkinler (hekim değerlendirmesi sonrasında)
Aşı gerekliliği kişisel sağlık durumuna göre değişebileceği için mutlaka bir sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.
Zona Aşısı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Zona bulaşıcı mıdır?
Zona hastalığı doğrudan kişiden kişiye zona olarak bulaşmaz. Ancak döküntülerde bulunan virüs, daha önce suçiçeği geçirmemiş veya suçiçeği aşısı olmamış kişilerde suçiçeğine neden olabilir.
Suçiçeği geçirmeyen biri zona olur mu?
Hayır. Zona gelişebilmesi için kişinin daha önce Varicella Zoster virüsü ile karşılaşmış olması gerekir.
Zona genç yaşta görülebilir mi?
Evet. Daha nadir olmakla birlikte bağışıklık sistemini etkileyen bazı durumlarda genç erişkinlerde de görülebilir.
Zona aşısı için en uygun yaş nedir?
Genel olarak 50 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde önerilmektedir. Bununla birlikte bazı bağışıklık sistemi hastalıklarında daha erken yaşlarda da hekim tarafından önerilebilir.
Zona aşısı hakkında detaylı bilgi almak ve randevu oluşturmak için bizimle iletişime geçin. Sağlıkla kalın.
