Gut hastalığı, kanda ürik asit seviyesinin yükselmesi sonucunda eklemlerde ürik asit kristallerinin birikmesiyle ortaya çıkan iltihaplı bir romatizma hastalığıdır. Genellikle ayak başparmağında ani başlayan şiddetli ağrı, kızarıklık ve şişlikle kendini gösterir. Ancak ayak bileği, diz, el bileği ve parmak eklemleri gibi farklı bölgeleri de etkileyebilir.
Halk arasında damla hastalığı olarak da bilinen gut, erken dönemde fark edilip uygun şekilde tedavi edilmediğinde tekrarlayan eklem ataklarına ve zamanla eklem hasarına neden olabilir. OFM Antalya Hastanesi’nde gut hastalığına yönelik değerlendirmede hastanın şikâyetleri, sağlık geçmişi ve gerekli tetkikler birlikte ele alınır.
Gut Hastalığı Neden Olur?
Gut hastalığının temel nedeni, kandaki ürik asit seviyesinin yükselmesi ve bu maddenin eklemlerde kristaller oluşturmasıdır. Ürik asit, vücudun bazı besinlerde ve hücrelerde bulunan pürin adlı maddeleri parçalayarak oluşturduğu doğal bir atık üründür. Normal şartlarda böbrekler aracılığıyla idrarla vücuttan uzaklaştırılır.
Ancak vücut fazla ürik asit ürettiğinde veya böbrekler yeterince atamadığında kandaki seviyesi yükselir. Bu durum zamanla eklemlerde kristal birikimine yol açabilir.
Gut hastalığı riskini artırabilen faktörler şunlardır:
-
Kırmızı et ve sakatatın aşırı tüketilmesi
-
Deniz ürünlerinin sık tüketilmesi
-
Alkol kullanımı
-
Şekerli ve fruktoz içeren içeceklerin fazla tüketilmesi
-
Fazla kilo ve obezite
-
Böbrek fonksiyonlarının bozulması
-
Yüksek tansiyon ve metabolik hastalıklar
-
Ailede gut hastalığı öyküsü bulunması
-
Bazı idrar söktürücü ilaçların kullanılması

Gut Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Gut hastalığının en belirgin özelliği, çoğunlukla gece veya sabaha karşı aniden başlayan şiddetli eklem ağrısıdır. Atak sırasında eklemdeki hassasiyet o kadar belirgin olabilir ki hafif bir dokunma veya çarşafın teması bile rahatsızlık verebilir.
Gut hastalığında görülebilen başlıca belirtiler şunlardır:
-
Özellikle ayak başparmağında ani ve şiddetli ağrı
-
Eklem çevresinde kızarıklık ve şişlik
-
Etkilenen bölgede sıcaklık artışı
-
Eklemi hareket ettirmekte zorlanma
-
Dokunmaya karşı aşırı hassasiyet
-
Atak dönemlerinde eklem hareketlerinde kısıtlanma
İlk ataklar genellikle birkaç gün ile bir hafta arasında hafifleyebilir. Ancak tedavi edilmediğinde ataklar tekrarlayabilir ve daha fazla eklemi etkileyebilir.
Eklemde ani gelişen kızarıklık, şişlik ve şiddetli ağrıya ateş eşlik ediyorsa eklem enfeksiyonu ihtimali de değerlendirilmelidir. Bu durum acil tıbbi inceleme gerektirir.
Gut Hastalığı En Çok Hangi Eklemleri Etkiler?
Gut hastalığı en sık ayak başparmağının kök ekleminde görülür. Bununla birlikte hastalık ilerledikçe farklı eklemlerde de ortaya çıkabilir.
En sık etkilenen bölgeler:
-
Ayak başparmağı
-
Ayak bileği
-
Diz eklemi
-
El bileği
-
El parmakları
-
Dirsek eklemi
Uzun süre kontrol altında tutulmayan gut hastalığında deri altında ürik asit kristallerinin oluşturduğu tofüs adı verilen sert şişlikler gelişebilir.
Gut Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
Gut hastalığının teşhisi, hastanın şikâyetlerinin değerlendirilmesi ve gerekli tıbbi incelemelerin yapılmasıyla konulur. Yalnızca kan tahlilinde ürik asit yüksekliği görülmesi gut tanısı koymak için yeterli değildir.
Tanı sürecinde şu yöntemlerden yararlanılabilir:
-
Kan tahlili: Kandaki ürik asit seviyesi ölçülür. Böbrek fonksiyonları ve diğer ilgili değerler de incelenebilir.
-
Eklem sıvısı incelemesi: Gerekli durumlarda eklemden sıvı alınarak mikroskop altında ürik asit kristalleri araştırılır.
-
Ultrasonografi: Eklemlerde kristal birikimi ve iltihap belirtileri değerlendirilebilir.
-
Röntgen: Uzun süreli hastalıkta oluşabilecek eklem hasarının incelenmesine yardımcı olabilir.
Gut atağı sırasında ürik asit seviyesi normal çıkabileceğinden, hekim gerekli görürse atak geçtikten sonra kan tahlilini tekrarlayabilir.
Gut Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Gut hastalığının tedavisi, atakların kontrol altına alınmasını ve kandaki ürik asit seviyesinin uzun vadede düzenlenmesini amaçlar. Tedavi planı hastalığın şiddetine, atak sıklığına, böbrek fonksiyonlarına ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Akut atak tedavisi: Atak döneminde ağrı ve iltihabı azaltmak için hekim tarafından kolşisin, uygun iltihap giderici ilaçlar veya kortikosteroidler tercih edilebilir.
Ürik asit seviyesinin düşürülmesi: Tekrarlayan ataklar, tofüs oluşumu veya eklem hasarı gibi durumlarda ürik asit düşürücü ilaçlar değerlendirilebilir. Allopurinol bu amaçla kullanılan ilaçlardan biridir.
İlaçların dozu ve kullanım süresi mutlaka hekim tarafından belirlenmelidir. Özellikle böbrek hastalığı veya başka kronik rahatsızlıkları bulunan kişilerin kendi kendine ilaç kullanmaması önemlidir.
Gut Hastalığında Beslenme Nasıl Olmalıdır?
Gut hastalığında beslenme alışkanlıkları, ürik asit seviyesinin kontrolüne ve atak riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak yalnızca diyet değişikliği her hastada yeterli olmayabilir.
Dikkat edilmesi gereken beslenme önerileri şunlardır:
-
Kırmızı et ve sakatat tüketimi sınırlandırılmalıdır.
-
Midye, karides ve bazı balık türleri gibi pürinden zengin deniz ürünleri aşırı tüketilmemelidir.
-
Alkol tüketiminden, özellikle bira gibi içeceklerden kaçınılmalıdır.
-
Şekerli gazlı içecekler ve fruktoz içeren ürünler azaltılmalıdır.
-
Günlük yeterli miktarda su tüketilmelidir.
-
Sebze, tam tahıl ve düşük yağlı süt ürünlerine beslenmede yer verilmelidir.
-
Fazla kilo varsa kontrollü ve sürdürülebilir kilo kaybı hedeflenmelidir.
Uzun süreli açlık ve hızlı kilo verme diyetlerinden kaçınılması da önemlidir.
Gut Hastalığı İçin Hangi Bölüme Gidilir?
Gut hastalığının tanı ve tedavisi için öncelikle Romatoloji bölümüne başvurulabilir. Romatoloji uzmanının bulunmadığı durumlarda İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümü de ilk değerlendirmeyi yapabilir.
OFM Antalya Hastanesi’nde eklem ağrısı, şişlik ve gut hastalığını düşündüren belirtiler yaşayan kişilerin hekim değerlendirmesi alması önemlidir. Uygun tanı ve tedavi planı, kişinin sağlık durumuna göre belirlenmelidir. Gut hastalığı hakkında daha fazla bilgi almak ve size en uygun tedavi seçeneklerini öğrenmek için OFM Antalya Hastanesi’nin iç hastalıkları birimiyle iletişime geçebilirsiniz.
Gut Hastalığı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Gut hastalığı tamamen iyileşir mi?
Gut hastalığı uzun süreli takip gerektiren bir rahatsızlıktır. Uygun ilaç tedavisi, düzenli kontroller ve yaşam tarzı değişiklikleriyle ürik asit seviyesi kontrol altında tutulabilir ve atakların önüne geçilmesi hedeflenebilir.
Gut hastalığı en çok nerede görülür?
Gut hastalığı en sık ayak başparmağının kök ekleminde görülür. Bunun dışında ayak bileği, diz, el bileği, parmaklar ve dirsek eklemlerini de etkileyebilir.
Gut hastalığı ürik asit yüksekliği olmadan görülür mü?
Evet. Gut atağı sırasında yapılan kan tahlilinde ürik asit seviyesi normal çıkabilir. Bu nedenle tanı yalnızca kan değerine göre konulmaz. Gerekli durumlarda eklem sıvısı incelemesi gibi yöntemlere başvurulur.
Gut hastaları hangi yiyeceklerden uzak durmalıdır?
Sakatat, aşırı kırmızı et, bazı deniz ürünleri, alkol ve şekerli içeceklerin tüketimi sınırlandırılmalıdır. Beslenme düzeni kişinin sağlık durumuna ve hekim önerilerine göre oluşturulmalıdır.
Gut hastalığı böbreklere zarar verir mi?
Kontrol altına alınmayan yüksek ürik asit seviyeleri bazı kişilerde böbrek taşı oluşumu ve böbrek sorunlarıyla ilişkili olabilir. Ayrıca böbrek hastalıkları ürik asit atılımını azaltarak gut gelişme riskini artırabilir.
Önemli Bilgilendirme: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi için mutlaka uzman hekim değerlendirmesi gereklidir.
